Ebru Sanatı Nedir ve Nasıl yapılır?

Ebru sanatı nedir  Malzemeleri çeşitleri ve Tarihçesi nedir?: Ebru sanatı için renklerin sudaki dansı denebilir. Asırlar öncesine dek uzanan ebru sanatı, hazırlanan özel bir suda fırça darbeleriyle ve kullanılan yardımcı aletlerle ortaya çıkarılan desenlerin kağıdın üzerine aktarılmasıdır. Kendine bir hobi arayan ve keyifli zaman geçirmek isteyen herkes ebru sanatını deneyebilir. Yazımızda, ebru sanatı nasıl yapılır ve tarihçesi ile ilgili bilgiler vermeye çalışacağız. İşte, detaylar;

Özel olarak hazırlanan suyun üzerinde renklendirme çalışmaları ile gerçekleştirilen bir süsleme sanatı olan ebru, görsel yönden çok renkli ve değerli bir sanat olarak öne çıkmaktadır. Türk geleneklerinde oldukça fazla kullanılan ebru sanatı ile ilgili kurslar verilmeye devam edilmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinden bu yana yapılan ebru sanatı, oldukça önemli bir iş kolu olmuş ve pek çok insanın kazanç kapısı haline gelmiştir. Avrupa topraklarına yayılması ile birlikte bu sanatla elde edilen desenli kağıtlara Türk kağıdı adı verilmiştir. Bu aşamadan itibaren dünya çapında uygulanan ve sevilen bir sanat halini almıştır. Bugün ise, birkaç önemli ismin dışında bu sanatla uğraşan pek fazla kişi bulunmamaktadır.

Ebru sanatı:

Kitre kullanılarak yoğunluğu arttırılan suya özel hazırlanan boyalar kullanılarak oluşturulan desenlerin, kağıt üzerine aktarılması sonucunda gerçekleştirilen Osmanlı süsleme sanatlarından biridir. Görsellik yönünden çok güzel ve hoş desenler elde edilirken, evlerde dekorasyon açısından değerli bir öğe haline gelebilmektedir. Ebru sanatının uygulanmasında en önemli unsurların başında; uygulamanın gerçekleştirileceği yerin sıcaklığı, kullanılan boya ve fırçaların kalitesi gelmektedir. Aynı hat sanatında olduğu gibi, hobi olarak boş vakitlerin değerlendirilebileceği rahatlama sağlayan çok güzel bir sanattır.

Ebru çeşitleri:

Ebrunun kendi içinde değişik türlerde çeşitleri bulunmaktadır. Buna göre;

  • Tüm ebru çeşitlerini yapmadan evvel uygulanan Battal ebru
  • Tekne kenarlarına zıt yapılan çizgilerin meydana getirdiği Gelgit ebru
  • Helozonik yuvarlakların olduğu Bülbül yuvası ebru
  • Uç kısımları kıvrımlı olan Şal ebru
  • Taraklı ebru
  • Hatip ebru
  • Çiçek ebru olarak sıralanabilir.

Bugün ebru sanatının ileri gelen isimleri olarak Mustafa Düzgünman, Fuat Başar, Sami ve Sacit Okyay, Sedat Altıngöz, Sabrı Mandıracı, Mahmut Peşteli ve İsmail Dündar sayılabilir.

Ebru için gereken malzemeler:

Ebru sanatını doğru ve eksiksiz bir şekilde yapabilmek için, gerekli tüm malzemeleri temin edilmesi gerekmektedir. Tabi burada en önemli unsur kullanılacak olan malzemelerin kaliteli olmasına dikkat edilmesidir. Kullandığınız malzemeler ne kadar kaliteli olursa, o kadar iyi sonuç elde edersiniz. Ebru sanatının icra edilmesinde kullanılan malzemeler şu şekildedir;

  • Kağıt: Parlak olmayan ve emici özelliği çok yüksek olan kağıtlar kullanılır. Daha çok birinci hamur kağıtlar kullanılmalıdır.
  • Su: Ebru sanatındaki su kitre, deniz kadayıfı, boy tohumu ve salep gibi suyu yoğunlaştıran doğal malzemelerle hazırlanmaktadır. Kullanılacak olan suyun dinlendirilmiş kireçsiz bir su olması gerekir. Çok eski dönemlerde ebru sanatçıları yağmur suyunu kullanmışlardır.
  • Öd: Genellikle büyük baş hayvanların safra kesesinden elde edilir. Hayvanın kesesi delinir ve içerisindeki öd süzülerek alınır. Bir kabın içinde toplanan öd, benmari usulünce kaynatılmış suda 20 dakika kadar bekletilmektedir. Kaynama sırasında ortaya çıkan köpükler bir kaşık yardımı ile alınır. Ebruda kalkan balığının ödü de kullanılabilmektedir. Bugün bu malzeme hazır olarak satılmaktadır.
  • Toprak boya: Ebru sanatında kullanılan boyalar topraktan elde edilmektedir. Toprak bir elekten geçirilmiş ezilerek sudan süzülür. Bu şekilde kullanılmaya hazır hale getirilir. Bugün artık ezilmeye hazır olan toz boyalardan faydalanılmaktadır.
  • Tekne: Hazırlanan suyun konulduğu kaptır.
  • At kılı veya gül dalı: At kılı fırça yapımında kullanılır ve yaşı ilerlemiş atların kuyruk kılları kullanılır. Atın yelesinin kılları da kullanılabilmektedir. Fırçalarda gül dalı kullanmak, gül dalının esnekliğinden ve kolay bir şekilde küflenmemesinden dolayıdır.

Ebru sanatının yapılışı:

Ebru yapmak için öncelikle gerekli olan bütün malzemelerin tamamlanması gerekmektedir. Öncelikle su teknesinin içi Kitreli suyla doldurulur ve olması gereken kıvama ulaşıncaya dek karıştırılır. İlk başlangıçta ebru sanatçılarından destek alabilirsiniz. Eğer bu imkan yoksa yapmanız gereken; 2 litre suya 2 çorba kaşığı kitre koymaktır. İki gün kadar bekletildikten sonra bir tülbent kullanılarak süzülür. Bu karışım istenirse daha sonra kullanmak amacıyla bir kabın içerisine alınabilir ve saklanabilir.

Karışım hazır olunca sonrasında toprak boya ile arzu edilen renk meydana getirilir ve öd ilave edilerek iyice karıştırılır. Bu işlemden sonra kullanılmadan evvel 15 gün veya 30 gün kadar bekletilir. Bekleme süresinin sonunda ebru sanatının icrasına geçilir. Burada dikkat edilmesi gereken kaliteli malzemelerin kullanılması ve bir çalışmanın yalnızca tek seferde yapma imkanının olduğudur.

Şimdi artık Kitreli su tekneye alınır. Kullanılacak olan renkler hangisi ise fırçayla suyun içine damlatılır. Boya her fırça damlasında suda değişik şekiller meydana getirecektir. En son kağıt teknenin üzerine örtülür ve tek denemede çekilerek kurumaya bırakılır.

Ebru sanatı nasıl yapılır video

Ebru sanatının tarihçesi:

Ebru sanatının ilk olarak nerede ve ne zaman ortaya çıktığı tam bilinmemektedir. Ebrunun doğudaki ülkelerde süsleme maksadıyla kullanıldığı varsayılmaktadır. Bazı İran kaynaklarında, Hindistan’da ortaya çıktığı ve buradan yayıldığı belirtilmektedir. Farklı kaynaklarda ise Türkistan’da Buhara’da uygulanmaya başlandığı, İran üzerinden de Osmanlı topraklarına geldiği aktarılmaktadır. Osmanlı’da kullanılmasıyla Avrupa’ya da yayılmış ve bundan sonra da Türk kağıdı adıyla veya mermer kağıdı adıyla tanınmıştır.

Ebru sanatının tarihinin 9. Ve 10. Yüzyıla kadar uzandığı düşünülmektedir. Üzerinde düşündüğünüzde ebru sanatının aslında kağıdın bulunması ile birlikte geliştiği söylenebilir. 16. Yüzyılın başlarında Türkistan’da İpek yolu vasıtasıyla İran’a ulaştığında Ebri adıyla anılmıştır. Görüntüsü ile bulut kümelerini andıran ebru, buluta nispet manasında Farsça bu kelimenin doğru bir adlandırma olduğu düşünülür.

Ebru sanatı, Avrupalı seyyahlar tarafından kendi ülkelerine götürülmüştür. İlk başta Almanya topraklarında rastlanan ebru sanatı, daha sonra da Fransa ve İtalya’da kullanılmaya başlanmıştır. Zamanla İngiltere ve Amerika’ya da yayılan sanat, bu farklı kültürlerde kendi sanat anlayışları çerçevesinde farklı şekiller almıştır. Bilinen ve belgelenen ilk ebru sanatı örneği 16. Yüzyıla tarihlenmektedir.

Ebru sanatı hakkında yazılmış olan en eski Türkçe eser, 1615 yılında kaleme alınan Tertib-i Risale-i Ebri’dir. Günümüzde en ünlü ve en çok bilinen ebru sanatı eserleri, Orta Asya ve Osmanlı İmparatorluğu topraklarında ortaya konulmuştur. Ayrıca Osmanlı döneminin en önemli ve değerli iş kollarından biri olarak da öne çıkmaktadır.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.