İmam Buhari kimdir hayatı ve eserleri

İmam Buhari kimdir, hayatı ve eserleri: Sahih-i Buhari adlı ünlü hadis kitabının yazarıdır. İmam Buhari’nin asıl adı Muhammed bin İsmail, künyesi de Ebu Abdullah’tır. Yazımızda İmam Buhari kimdir, hayatı ve eserleri ile ilgili bilgiler vereceğiz. İşte, detaylar;

İmam Buhari kimdir?

İmam Buhari, 300 binden fazla hadis-i şerifi senetleri ile birlikte ezbere bilmektedir. Bundan dolayı ona İmam ve Buhara doğumlu olduğu için de Buhari denmiştir. Hadis ilminde en yüksek derecede olan Buhari, miladi 810 (hicri 194) yılında Buhara’da dünyaya gelmiş, miladi 870 (hicri 256)’da da Semerkand Hartenk kasabasında hayata gözlerini yummuştur.

Tahsiline doğduğu yer olan Buhara’da başlayan İmam Buhari, küçük yaşta babasını kaybetmiştir. Onun ve kardeşinin yetiştirilmesinde annesinin büyük gayreti vardır. 10 yaşından başlayarak hadis alimlerinden dersler almaya başlamış, 15 yaşındayken 70 bin hadis ezberlemiştir.

Kısa zamanda hadis ilminde ilerleyen Buhari, hocaları ile ilmi sohbetlere bile katılmaya başlamıştır. Hocası olan “Dahili” bazı hadislerin rivayetlerinde mevcut olan eksiklikleri Buhari’nin yardımlarıyla tamam etmiştir. Yaşı 16 olduğunda Veki bin Cerrah ve Abdullah bin Mübarek’in eserlerini ezberlemişti. Fıkıh ilminin gereklerini de öğrenen Buhari, daha sonrasında annesi ve kardeşi ile birlikte hac yaptıktan sonra, onları Buhara’ya gönderip kendisi Mekke’de kaldı. Burada hadis-i şerif toplamaya başlayan Buhari, 18 yaşına geldiğinde Sahabenin ve Tabiinin fetvalarını toplamıştı. Şafii fıkhı konusunda Abdullah bin Zübeyr el-Hamidi’den eğitim aldı.

Medine-i Münevvere’ye giden Buhari, Peygamber efendimizin kabrini ziyaret etmiş, geceleri kabrinin başında da Tarih-ul Kebir adlı eserini kaleme almıştır. Bu sürede Bağdat, Basra, Mısır, Kufe, Belh, Nişabur, Merv, Dımeşk, Askalan, Rey, Hums ve Keyseriyye gibi yerlere giderek hadis alimlerinden binden fazla hadis-i şerif toplamıştır. Çok güçlü bir hafızaya sahip olan Buhari, duyduğu hadisi yazma ihtiyacı duymuyordu, çünkü hemen ezberleyebiliyordu.



İmam Buhari, ilim tahsilini tamamladıktan sonra birçok bilinen ilim merkezlerinde hadis ve türlü ilimler okutmuş olup, ünlü pek çok hocanın da yetişmesini sağlamıştır. Verdiği derslerde çok sayıda öğrenci bulunan Buhari’nin öğrencileri arasında Tırmizi, Nesai, İbn-i Ebi Davud gibi büyük hadis alimleri de bulunmaktaydı.

Çok sayıda öğrenciye ders verdikten ve yetiştirdikten sonra Buhara’ya dönüş yapan Buhari, burada da hadis ve ilim dersleri vermeye devam etti. Buhara valisi ile yaşadığı bir sorun nedeniyle buradan ayrılan Buhari, Semerkand’a davet edildi. Ancak bazı Semerkandlıların onu istemediğini duyunca Hartenk kasabasında kaldı. İnsanların bu düşüncelerinden kalbi daralan Buhari, bir gece teheccüd namazının ardından Allah’a el açıp “Ya Rabbi! Yeryüzü bu genişlikte bana dar oldu. Beni tarafına al!” şeklinde içten bir dua etti. Aynı ayın içinde tarihler 870’i gösterdiğinde hastalandı ve hayata veda etti. Kabri Hartenk kasabasında yer almaktadır.

İmam Buhari, cömert ve iyilik sever bir insandı. Özellikle fakirlere sadakayı eksik etmez öğrencilerinin ihtiyaçlarını da şahsen karşılardı. Bayramların dışında kalan bütün normal günlerini oruç tutarak geçirirdi. Geceleri bir miktar uyuduktan sonra kalkar, ibadet ve ilimle meşgul olurdu.

İmam Buhari, binlerce hadis-i şerifi senetleri ile birlikte ezbere bilirdi. Hadis ravilerini en ince ayrıntısına kadar inceler, dine ters olan ve ahlakında en ufak bir kusuru bulunan ravinin hadislerini kayda almazdı. Ravinin künyesini, doğum ve ölüm tarihlerini, ahlaklarını, yaşam biçimlerini, kimlerden rivayet ettiklerini, başka rivayet edenleri bulur ve ezberlerdi. Bu konuda çok hassas ve titiz olduğundan, her hangi bir hadis ile ilgili şüpheye düşülse ona gelip doğrusunu öğrenirlerdi. Hadis ilminde Buhari’nin rumuzu “H” harfi olup, tefsir ve kelam konusunda da üstad konumundadır. Ayrıca kelam ilmiyle ilgili eserleri de bulunmaktadır.

İmam Buhari’nin eserleri;

Cami-us Sahih (Sahih-i Buhari):

Buhari’nin en meşhur ve en büyük eseridir. İslam alimleri Cami-us Salih ya da Sahih-i Buhari hakkında “Kur’an-ı Kerim’den sonra en sahih kitaptır” şeklinde ifadede bulunmuşlardır. Mescid- Haram’da yazdığı bu eserine herhangi bir hadisi almadan evvel istihareye yatmıştır. Eserini nasıl yazdığı ile ilgili kendisi; “Cami-us sahih’e her hadisi almadan evvel gusledip, iki rekat namaz kılıp istihare yaptım. Hadisleri ondan sonra kitaba koydum. Bunları gerçekleştirmeden de hiçbir hadis-i şerifi yazmadım ve kitabı on altı senede bitirdim.” demiştir. Ali el-Yünuni, kitabı el yazması ile çoğaltmıştır. Bu nüsha şu anda Mısır’ın başkenti Kahire’deki Akboğa Medresesinde bulunmaktadır.

Buhari’nin diğer eserleri;

Tarih-ul Kebir, Tarih-ul Evsat ve Tarih-us Sagir adlı eserlerinde hadis ravilerinin hayatı ve hadis ilmindeki yerlerini anlatır.

Kitab-u duafa-is-sağire adlı eserinde ise, hadis ilmindeki zayıf ravilerden bahsetmektedir.

El-Edeb-ül müfred adlı eserinde de ahlakla alakalı olan hadisleri toplamıştır.

Et-Tarih fi Marifeti Ruvat-ül hadis,

Et-Teravih-ul-ensab,

Kitab-ul-kuna,

El-Akide ya da et-Tevhid adlı eseri kelam ilmi ile alakalıdır.

Ref’ul-yedeyn fissalati,

Kitab-ül Kıraati Half el-imam,

Halk-ul Ef’al il-ibadi ver-reddü alel cehmiyye,

El-cami-ul Kebir,

Et-Tefsir-ul Kebir,

Esma-üs Sahabe,

Kitab-ül Mebsut.

Bir tartışma başlat veya yanıtla