Nükleer enerji santrali nedir? Nasıl çalışır? Faydaları ve zararları nelerdir?

nedir? Ne işe yarar, nasıl çalışır, santralinin faydaları ve zararları nelerdir?: Radyoaktif maddelerin yakıt olarak kullanılmasıyla elektrik enerjisi üreten sistemler nükleer santral olarak adlandırılmaktadır. Bu ifadeden de anlaşılacağı gibi, radyoaktif madde kullanılması nedeniyle muhtemel zararları bütün canlılar açısından tehlikelidir. Nükleer santrallerin tarihinde binlerce insanın hayatını yitirdiği facialar da bulunmaktadır. Buna bağlı olarak da nükleer santral kurmayı düşünen ülkelerde insanlar karşı protestolar gerçekleştirmektedir. Ülkemiz de nükleer santrale karşı çıkanlardan biridir. Yazımızda, Nükleer santral ile ilgili bilgiler vermeye çalışacağız. İşte, detaylar;

Nükleer enerji kullanım alanları:

Biyokimya ve biyolojinin farklı alanlarında, uzay teknolojilerinde, inşaat malzemesi üretiminde, uçak sanayiinde, buzkıran gemilerinde, petrol tankı kaçaklarının izlenmesinde ve daha birçok alanda nükleer enerji kullanılmaktadır.

Hayatın her alanında ihtiyaç duyulan fazla miktarda elektrik enerjisi elde etmek amacıyla, elektrik jeneratörlerinin çevrilmesi için elektrik santrallerine gereksinim duyulmaktadır. Bu tür güç santrallerinin birçoğu elektrik jeneratörlerinin çevrilebilmesi amacıyla petrol, doğalgaz, kömür ve gibi maddeleri yakıt olarak kullanırlar ve ısı üretirler. Üretilmekte olan ısı suyun buharlaştırılması amacıyla kullanılır. Tüm dünyada elektrik enerjisinin %17’si nükleer santraller kullanılarak üretilmektedir ve dünya genelinde yaklaşık 400’ün üzerinde nükleer santral bulunmaktadır. Bu rakamın büyük kısmı yaklaşık 100’ün üzerinde nükleer santral ABD’de yer almaktadır. ABD’nin ardından Fransa, Japonya, İsveç ve Almanya gibi ülkeler de elektrik enerjisi ihtiyaçlarının büyük kısmını nükleer santrallerden karşılamaktadır.

Nükleer santral nedir?

Nükleer reaktörün radyoaktif maddeleri yakıt olarak kullanıp elektrik enerjisi üretmesi nükleer santral olarak adlandırılır. Nükleer santraller uranyumu parçalayarak enerji üretmektedir, ancak fosil yakıtlı santraller uranyum yerine petrol ve kömür gibi diğer maddeleri kullanmaktadır. Nükleer santrallerde uranyum kullanımı, diğer fosil yakıtlı santrallere nazaran çok daha fazla güvenlik önlemi gerektirmektedir. Çalışma çeşitliliğine bağlı olarak nükleer santraller Kaynar sulu, basınçlı ağır sulu ve basınçlı su reaktörü şeklinde adlandırılmaktadır.

Nükleer santrallerin çalışma şekli nasıldır?

Nükleer santrallerin temel yakıtı uranyum’dur. Uranyum parçalandığında yüksek miktarlarda enerji ortaya çıkar. Bunun neticesinde Uranyum, atomun iki ya da daha fazla çekirdeğe bölünmesi anlamına gelen fisyon tepkimesine girmektedir. Bu fisyon tepkimesi sonucu ortaya çıkan yüksek oranlardaki enerji, su buharını en üst seviyeye kadar ısıtmaktadır. Ortaya çıkan buhar elektrik jeneratörü türbinlerine gider. Burada buhar tarafından türbin şaftı çevrilir ve elektrik üretilir.

Nükleer santralin faydaları:

Yakıt enerjisi çok yoğun olan nükleer santraller, karbondioksiti havaya karıştırmamaktadır. Bu sayede sera etkisi yaratmaz ve sağladığı en büyük faydası da budur. Nükleer santralde kullanılan yakıtlar yeniden dönüştürülebilmekte ve yakıt olarak yeniden faydalanılabilmektedir. İleri teknoloji ürünü nükleer santraller, çok üst düzeyde ve kaliteli bir güvenlik sistemiyle donatılmıştır. Nükleer reaksiyon sürecinin tamamlanmasına kadar zarar vermemesi amacıyla sürekli kontrol edilmektedir. Nükleer santraller sayesinde ihtiyaç duyulan enerjinin ithal edilmesi ve dışa bağımlılık büyük ölçüde düşürülmektedir.

Nükleer santrallerin zararları:

Uranyumun elde edilerek geliştirilmesi işlemi çok büyük düzeyde radyoaktif kirlilik meydana getirmektedir. Doğru ve randımanlı çalışmayan nükleer santraller, Çernobil faciası (1986) gibi çok büyük çapta felakete yol açabilmektedir. Bundan dolayı santrallerde güvenlik birinci önceliklidir. Nükleer santrallerdeki radyoaktif atıklar, doğaya karıştığı taktirde insana ve diğer tüm canlılara büyük zararlar vermektedir. Buna bağlı olarak radyoaktif atıkların güvenli bir biçimde saklanması ve kontrol altında tutulması gerekmektedir. Ancak bunu sağlayabilecek bir teknik henüz olmadığı için, her ne şekilde tedbir alınsa da uzun süreçte çevre ve insan sağlığı bakımından tehlikelidir.

Türkiye’de nükleer santral durumu:

Ülkemizde 1970’den başlayarak nükleer santral kurulması için girişimlerde bulunulmuş, ancak şimdiye dek başarılı olmamıştır. Yarım asıra yakın bir süredir tartışılan nükleer santral konusu, 2004’te tekrar gündeme gelmiştir. Türkiye’de 3 adet nükleer santral yapılması planlanmaktadır, ancak henüz bir tanesi için yapım aşamasına gelinmiştir.

Nükleer santral için öncelikle 1976’da Mersin Silifke’de Akkuyu seçilmiş ve gereken alt yapı çalışmalarına başlanmıştır. Santralin yapımı için bazı ülkelerden teklifler alınmış ve ilk adımları atılmaya başlamıştır.

2000 yılına gelindiğinde zamanın hükümeti nükleer santral kurulmasından vazgeçildiğini belirtmiştir. Bugün yeniden yapım aşamasına gelinmiş, yaklaşık 20 milyar dolarlık bir maliyetle Rusya’ya ihale edilmiştir. Yapılacak olan santralin işletme ömrünün yaklaşık olarak 60 yıl olacağı hesaplanmıştır. Türkiye’nin ilk nükleer santrali Akkuyu’da temelleri atılarak yapımına başlanmıştır.

Nükleer santral olan ülkeler ve bu ülkelerde kaç tane nükleer santral bulunuyor?

Dünyada nükleer enerji kullanımı (Grafik)

Dünyada nükleer santraller haritası

 

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.