X

İmge ve Mazmun nedir? Nasıl bulunur?

Kısaca zihinde tasarlanan ve gerçekleşmesi özlenen şeye ya da hayale imge adı verilmektedir. Biraz daha açmak gerekirse, çok daha canlı ve duygulu bir şekilde bir kavramı, bir varlığı veya durumun anlatılabilmesi amacıyla onun başka şekiller içerisinde tasarlanmasıdır. Şimdi detaylara bir göz atalım;

İmge nedir ve nasıl bulunur?

Sanatçılar, yaptıkları izlenimlerle bir gerçeği tekrardan biçimlendirerek imge oluşturmaktadır. Kendilerine has bir dil kullanıp duygularını ve düşüncelerini ifade etmektedirler. Hayal güçlerinden faydalanarak hiç duyulmadık sözler bulurlar ve çok yeni bir anlatım şekli ortaya çıkarırlar. Bilindik sözcükler kullanarak değişik anlamlar yüklerler ve oldukça farklı çağrışımlar yaratırlar. Sözlerin yeterli olmadığı anlarda hayal güçlerini kullanıp kullandıkları sözcüklere farklı anlamlar yüklemektedirler.

İmge ile ilgili örnekler;

“Gökyüzü halime ağlıyor

Kara toprak yorgan oluyor

Gümüş pınarlar kuruyor

Bugün güneş batıdan doğuyor.”

Bu dizelerde imgesel bir anlatım vardır. “Gökyüzünün ağlaması”, “Toprağın yorgan olması”, “Pınarların gümüş olması” ve “Güneşin batıdan doğması” bu şiiri yazan şairin ayal dünyasının yansıması durumundadır.

“Gönlümün pınarları coşuyor

Sen diye bir çınar büyüyor

Sevdan tüm benliğimi sarıyor

Bakışların ismini haykırıyor.”

Bu dizelerde de “Gönül pınarları”, “Gönülde çınar büyümesi” ve “Bakışların konuşması” gibi ifadeler imgesel bir anlatımdır.

Mazmun nedir ve nasıl bulunur?

Kalıplaşmış olan imgelere kısaca mazmun adı verilmektedir. Açmak gerekirse; dolaylı bir anlatım için bazı kavramların nükteli ve sanatlı kullanılması mazmun olarak adlandırılmaktadır. Daha çok Divan Edebiyatı’nda kullanılmaktadır.

Herhangi bir şair tarafından ilk defa kullanılan bir imge, zaman içinde başka şairlerce de kullanılmaya başlar. Bu da onun kalıplaşmasına neden olur ve bu imge kalıplaştığı için de mazmun olmuş olur. Örnek olarak; Bülbül ile Gül arasındaki aşkı verebiliriz.

Mazmun ile ilgili örnekler;

“Bir bülbül oldum bağında

Yanıp tutuştum aşk dağında

Bir gül açsın gönül bağında.”

Bu dizelerdeki bülbül ile gül aşkına gönderme yapmak amacıyla, “Bülbül” ve “Gül” mazmunu kullanılmış durumdadır.

Mazmun ile ilgili diğer örnekler;

  • Yüz: Gül, güneş ve ay
  • Göz: Ahu, badem, nergis, katil ve cadu
  • Boy: Servi, tuba ve elif
  • Kaş: Yay, keman ve hilal
  • Dudak: Gonca, lal, lale ve mercan
  • Diş: İnci
  • Kirpik: Ok